تا زمانی که خودمان را باور نکنیم؛ موفق نیستیم

به گزارش نشریه الکترونیکی شاهد جوان و نوجوان، او که جوانی پرتلاش و صاحب کارنامه ای درخشان در زندگی خود هست تا به امروز دارای ۲۲ مقاله، پوستر و سخنرانی با درجات ISI و ISC در ژورنال‌های داخلی و خارجی است و در همین سن و  سال جوانی عهده دار چندین مسئولیت مدیریتی بوده است.

وقتی از دکتر رضایی خواستیم تا پاسخ سوالات ما را در حدی ارائه کند که مخاطبان نوجوان هم بتوانند در کنار جوانان، درک صحیحی از گفتگو داشته باشند، بسیار زیبا و مفهومی به پرسش ها، پاسخ داد. باهم این گفتگو را می خوانیم.

*اگر ممکنه خاطره ای از از دوران دبستان و دانشگاه برای ما بفرمائید ؟

دوران دبستان و پیش دانشگاهی خودم ‌را در شهرستان ورامین از توابع استان تهران گذراندم. دبستان جهاد رفتم و پیش دانشگاهی را هم در مدرسه یادگار امام گذراندم. مدرک لیسانس در رشته شیمی محض را از دانشگاه صنعتی شاهرود دریافت کردم و فوق لیسانس و دکترا در رشته شیمی آلی را از  دانشگاه دولتی زنجان گرفتم.

* دلیل علاقمندی شما به رشته شیمی؟

من در دوران راهنمایی به درس علوم تجربی در مقایسه با سایر درس‌ها علاقه بیشتری داشتم. به همین دلیل در دبیرستان رشته علوم تجربی را انتخاب کردم و در بین درس‌های علوم تجربی درس شیمی را بیشتر دوست داشتم. نمره من در درس شیمی نسبت به سایر دروس مثل فیزیک و ریاضی بهتر و بالاتر بود و این باعث می شد که روز به روز علاقه بیشتری به شیمی داشته باشم.

* چرا از اول سراغ داروسازی در دانشگاه نرفتید؟

اجازه بدهید اینطور توضیح بدهم که رشته شیمی پایه و اساس حرفه داروسازی است و این دو از همدیگر جدا نیستند و خیلی جاها می‌توانند مکمل همدیگر باشند.

در صنعت داروسازی بیشترین رشته ای که به چشم می‌خورد رشته‌های شیمی و زیرگروه های آن است. اما علت این که من به صورت مستقیم وارد رشته داروسازی نشدم این است که در سال ۱۳۸۰ به طور همزمان در دو دانشگاه سراسری و آزاد، کنکور شرکت کردم. 

در دانشگاه سراسری در رشته شیمی با توجه به علاقه خودم نمره خوب آوردم. از طرف دیگر در دانشگاه آزاد، رشته پزشکی قبول شدم. از آنجایی که هزینه دانشگاه آزاد آن زمان خیلی بالا بود، من ترجیح دادم که شیمی را در دانشگاه دولتی ادامه بدهم.

* مخاطبان دوست دارند؛ بدانند چگونه باید در امر تحقیق و پژوهش مسیر درست را طی کنند تا در این زمینه موفق باشند؟

اکنون در دنیا، رشته های شیمی و داروسازی به سرعت فزاینده‌ای در حال پیشرفت است و نانو داروها و بیو متریال الان حرف اول مجامع علمی را می زند. لذا به دوستانی که علاقمند هستند در این رشته تحقیق و پژوهش کنند باید عرض کنم از زیرساخت هایی که در مدارس و دانشگاهها در اختیار آنان قرار می دهند، استفاده کنند. همچنین افراد باتجربه و اساتیدی در مدارس و دانشگاه‌ها هستند که به دانش آموزان و سایر علاقمندان کمک می کنند و حتی افرادی که از دانشگاه جدا شدند و علاقمند به فعالیت در این حوزه ها هستند، می توانند با مراجعه به مراکز رشد و فناوری دانشگاه ها که صاحب این زیرساخت ها هستند، ایده های خلاقانه خود را به آنان ارائه کنند. این مراکز، زیرساخت و اطلاعات لازم را در اختیار جوانان علاقمند قرار می دهند تا بتوانند ایده های خود را مطرح و به ثمر برسانند.

*شما در کارنامه خودتان صاحب تعدادی مقاله و پژوهش در سطح بین المللی هستید. از مهمترین مقالات خودتان بفرمائید که چه دستاوردهایی به دنبال داشته است؟

مقالات اینجانب بیشتر در زمینه روش های نوین آنالیز داروها است که این روش های نوین توسط مراجع علمی و ژورنال‌های معتبر بین المللی به تائید و مقالات، توسط این مراجع به چاپ رسیده است.

این روش‌ها از نظر دقت، صحت و تکرارپذیری نوین بوده و از نظر اقتصادی نسبت به روش های قبلی بسیار به صرفه بوده است. لذا شرکت های داروسازی چه در ایران و چه در جهان می توانند ازنتایج این تحقیقات استفاده کنند وداروها را با روش‌های نوین که در مقالات عنوان شده، مورد آنالیز و آزمایش قرار دهند.

*درجه بندی مقالات در ژورنال‌های داخلی و خارجی مانند ISI و ISC به چه معناست و چه ارزش و جایگاهی دارد؟

باید عرض کنم ‏ISI مخفف حروف اول Institute for Scientific Information است. اولین و مهمترین مرجع علمی جهان از جهت معتبر بودن موسسات علمی است و مقالاتی که در این موسسات به چاپ برسند به مقالات ISI معروف هستند که دارای بالاترین درجه علمی است.

همچنین ISC مخفف Islamic World Science Citation Center هست با نام فارسی "پایگاه استنادی علوم جهان اسلام" که مهمترین مرجع علمی جهان اسلام هست که ۵۷ کشور در آن عضو هستند.

*دوره دکترا در برخی رشته ها به دلیل فعالیت های پیچیده پژوهشی بسیار سخت است و لذا زمان بیشتری را نیاز دارد. اینطور که ما شنیده ایم، جنابعالی این دوره را در مدت کوتاه تر اما با کیفیت بسیار مطلوبتر پشت سر گذاشته اید که در نوع خودش یک درخشش محسوب می شود.

در این باره برای ما بفرمائید:

شاید مخاطبان عزیز ما برایشان جالب و جذاب باشد که بدانند من دوره PhD در رشته شیمی آلی را که حداقل سه ساله و حداکثر ۶ یا ۷ سال زمان می برد، در مدت سه سال با موفقیت به پایان رساندم.

من در آن دوران، همزمان با تحصیل، کار می کردم و متاهل بوده و یک فرزند هم داشتم. از پایان نامه من چند مقاله هم استخراج شد و من با معدل کل 32/19 مدرک دکترا را با درجه عالی دریافت کردم و شاگرد اول دوره ورودی خودم شدم.

در 20 سال تاریخ این رشته در دانشگاه زنجان من تنها کسی بودم که توانست در مدت سه سال دوره دکترا را پشت سر بگذراند به طوری که هنگام دریافت مدرک خود، معاونت آموزشی آن زمان دانشگاه، تصور می کرد من دوره کارشناسی ارشد را در این مدت گذرانده‌ام.

آن زمان موفق شدم سنتز ماده موثره ریلوزول و آکامپروسیت کلسیم را در فاز آزمایشگاهی با موفقیت به پایان برسانم که این دو ماده موثره در آینده نزدیک تجاری سازی خواهد شد. سنتز این دو ماده موثره برای نخستین بار در ایران اتفاق افتاد و با تجاری سازی این دو ماده موثره در کشور، از خروج ارز در این زمینه جلوگیری خواهد شد.

*شما سالها مدیریت کنترل کیفیت و تحقیق و توسعه در حوزه کار خودتان را برعهده داشته اید. این کار و مسوولیت به چه معناست و چه نقشی در شغل شما دارد؟

من در سال ۱۳۸۴ بعد از پایان دوره لیسانس وارد بازار کار در گروه دارویی شدم. آن زمان با درجه کارشناسی شروع کردم و تا سال ۱۳۹۰ در سمت های رئیس رگولاتوری و رئیس آزمایشگاه فعالیت داشتم و در سال 90 با حکم مدیرعامل یکی از شرکتهای داروسازی که آن زمان در آنجا فعالیت داشتم به عنوان مدیر تحقیق و توسعه منصوب شدم. در واقع پله های ترقی را از درجه کارشناسی تا مدیریت آرام آرام طی کردم و تجربه به دست آوردم و از سال 90 تاکنون در سمت های مدیر تحقیق و توسعه و مدیر کنترل کیفیت شرکت های داروسازی مختلف فعالیت می کنم.

در باره تعریف آزمایشگاه کنترل کیفیت و آزمایشگاه تحقیق و توسعه که بنده به عنوان مدیر در این آزمایشگاه ها فعالیت داشتم باید بگویم که  آزمایشگاه کنترل کیفیت همانطور که از اسم آن پیداست، کیفیت تمام مواد موثره دارویی و مواد جانبی که وارد یک کارخانه شده و قرار است برای ساخت محصول استفاده بشود، مورد بررسی قرار می دهد.

* سوال اینجاست؛ چه کسانی الگوی زندگی شما بودند؟

از آنجایی که زندگی ابعاد مختلفی دارد، من در بعد کاری زندگی خودم آقای دکتر علیرضا پور عباسی مدیرعامل یکی از شرکت های داروسازی را همیشه به عنوان الگو قرار داده ام. ایشان در کلام خودشان منطق و متانت بالایی دارند و مدیریت ایشان همواره مورد توجه بنده بوده است.

در بعد تحصیلی هم جناب آقای پروفسور علی رمضانی استاد راهنمای دوره PhD خودم را الگو قرار داده ام.  ایشان دانش بالایی در علم شیمی دارند و کار و پژوهش در کنار ایشان همیشه برای من لذت بخش بوده و سعی کردم در کار پژوهش ایشان را الگوی خودم قرار بدهم. در بعد اجتماعی زندگی خودم نیز همیشه سعی کردم، سرگذشت انسان های موفق در جهان را مطالعه کرده و آنان را به عنوان الگوی اجتماعی خودم مد نظر قرار بدهم و سرگذشت آنان را مطالعه کنم تا بدانم به چه نحوی عمل کردند.

هر کسی برای موفقیت تعریفی در ذهن خود دارد. موفقیت و شخص موفق از نگاه شما؟

تعریف موفقیت از نظر من یعنی اینکه خودمان باور کنیم که می توانیم و برروی هدفی که در پیش گرفته ایم پافشاری کنیم. شخص موفق کسی است که وقتی به گذشته خود نگاه می‌کند پشیمان نباشد.

*گاهی افراد محقق در پژوهش آنطور که خودشان انتظار دارند به جواب لازم نمی رسند. در چنین مواردی شما چکار می کردید؟

در امر پژوهش بسیار پیش می آید که شما به آن هدفی که برای خودتان تعیین کرده اید دست پیدا نمی کنید. در این مسیر نباید دلسرد شد، زیرا همین دست پیدا نکردن به آن هدف می ‌تواند برای شما و دیگران آموزنده باشد. حداقل دستاورد پژوهش به نتیجه نرسیده شما این است که دیگران آن مسیر شما را دوباره تکرار نمی کنند و در وقت و هزینه، صرفه جویی می شود. اینجاست که نتیجه کار شما به ثمر می نشیند و همان شکست ظاهری، در قالب موفقیت جلوه می کند.

*دغدغه و سوال مهم امروز شما در عرصه کار و فعالیت های علمی خودتان چیست که اگر به نتیجه برسد، احساس رضایت می کنید و خوشحال خواهید شد؟

یکی از مواردی که همیشه جزو دغدغه‌های من بوده، این است که افراد تحصیلکرده و نخبه در کشور ما بسیار زیاد هستند. چقدر خوب می شود که مسوولان برای این افراد زیرساخت هایی را فراهم کنند تا جذب بازار کار شده یا خودشان به عنوان کارآفرین عمل کنند. چه بسیار دوستانی بنده دارم که در درجات بالای علمی تحصیل کردند و جزو نخبگان هستند که یا مهاجرت کردند یا در آستانه مهاجرت هستند و این برای یک کشور در حال توسعه مثل ایران که در مسیر پیشرفت است جای تامل دارد.

*همسرتان هم رشته شما هستند و در شاخه ای از دانش شیمی دکترا دارند. از اینکه با هم در یک رشته علمی فعالیت می کنید چه حسی دارید؟

من در دوره کارشناسی با همسرم آشنا شدم. آن زمان باهم همکلاس بودیم. آشنایی در پایان دوره کارشناسی با توجه به تفاهماتی که با هم داشتیم، منجر به ازدواج شد. در کنار هم رشد کردیم و پله های ترقی را از نظر علمی و اجتماعی در کنار همدیگر طی کردیم تا اینکه توانستیم هر دو با هم در یک رشته و در یک گرایش که شیمی آلی هست به درجه PhD برسیم. ماحصل این همکاری باعث شد این تصمیم را در سال ۹۸ بگیریم که یک شرکت با نام  "رامان شیمی فناور" در زمینه تحقیق و پژوهش بر روی داروها و مکمل های جدیدایجاد کنیم. این شرکت ماحصل یک کار گروهی و همفکری علمی بود.

*در دوران نوجوانی و دانشگاه، چقدر اهل مطالعه بودید و کتاب های غیر درسی و دانشگاهی را چقدر می خواندید و امروز چی؟

در دوران نوجوانی و دوران دانشگاه بیشتر مطالعات من معطوف به کتاب‌های درسی بود. در دوران کنکور تا ۱۶ ساعت مطالعه داشتم. مطالعات غیر درسی من در آن زمان ها بیشتر کتاب های رمان و کتاب هایی درباره زندگینامه مشاهیر جهان بود. اکنون هم حتماً روزی یک تا دو ساعت را مطالعه دارم و بیشتر مطالعاتم درباره مقالات کاری و مقالات به روز دنیا در زمینه رشته و کار خودم هست. کتاب هایی در زمینه گیاهان دارویی هم در فهرست مطالعات من قرار دارد.

*اصولا مطالعه مفید و موثر از نظر شما چه تعریفی دارد؟ بچه‌ها از کجا بفهمند که روش مطالعه آنها صحیح است؟

به نظر من مطالعه ای مفید و موثر هست که به صورت خود خواسته باشد نه از سر اجبار. دوستان و مخاطبان در واقع به این حد از ادراک برسند که خودشان به دنبال مطالعه باشند نه اینکه پدر و مادرها آنان را اجبار به مطالعه کنند.

اگر کسی به این حد از ادراک برسد که خودش درک کند، مطالعه برای او چقدر مفید خواهد بود و در تعامل با دیگران چقدر مثمرثمر خواهد بود، قطعاً این نوع مطالعه مفید و صحیح است.

خبرنگار: محمد حسین دیزجی 

سردبیر: حسین عبداللهی