شاید دانستن پاسخ این پرسش به والدین و احتمالا اولیای مدارس در راستای پرورش استعدادها وآموزش مهارت برمی گردد و توجه نوجوانان به این سوال می تواند در داشتن آیندهای روشن و کسب جایگاه شغلی مناسب به آنها کمک کند. برای آشنایی بیشتر با این مقوله در این گزارش درباره موضوعاتی چون یادگیری مهارت درنوجوانان، تفکر انتقادی و حل مساله،پرورش خلاقیت واعتماد به نفس در نوجوان، وب گردی وخلاقیت در پرورش کامپیوتر و پرورش در نگارش مطالبی آورده شده است که در ادامه می خوانید:
چرا مهارتآموزی در دوران نوجوانی حائز اهمیت است؟
در مجموع باید گفت اغلب افراد با این دغدغه رشد و تکامل مییابند که چه شغلی را برگزینند که هم به آن علاقه داشته باشند، هم بتوانند در آمد خوبی از آن کسب کنند و هم اینکه دانش و مهارت لازم برای آن را داشته باشند. بر اساس آنچه بیان شد واضح است که نیاز افراد به فراگیری مهارتهای شغلی از دوران کودکی و نوجوانی آغاز میشود. نیازی که نباید از آن با این انگیزه که در مدرسه و دانشگاه قرار است تامین شود، چشمپوشی کرد. برخی از این مهارتها در میان کلیه زمینههای شغلی مشترک هستند و برخی دیگر با توجه به تغییر جهان و شکلگیری دنیای جدید بر مبنای اینترنت، کامپیوتر و هوش مصنوعی توصیه میشوند.
والدین همواره خواهان شادی و تامین بودن فرزندان خود از جنبههای گوناگون هستند و از سوی دیگر تلاش میکنند تا فرزندانشان با افزایش سن، رشد فکری، علمی و مهارتی داشته باشند تا در آینده بتوانند جایگاه شغلی خوبی کسب کنند. یکی از راهکارهایی که میتوان با استفاده از آن آیندهای روشن برای کودکان و نوجوانان رقم زد، آموزش مهارتهای شغلی به ایشان است تا در آینده قابل استخدام شدن باشند و البته از این مهارتها برای داشتن زندگی بهتر و در عین حال موفقتر واقع شدن در مدرسه و تحصیلات دانشگاهی خود بهره ببرند. این در حالیست که اهمیت فراگیری مناسب و عمیق دروس ارائه شده در مدرسه نیز غیر قابل چشمپوشی است و بسیاری از والدین به دنبال راهکارهای مکمل برای دروس ارائه شده در مدرسه به منظور ارتقا علمی فرزندان خود از جنبههای گوناگون هستند.
مدرک بی مهارت یا مهارت بی مدرک:
متاسفانه مدارس و دانشگاهها امروزه، همچنان بر آموزش مهارتهای سنتی مانند خواندن، نوشتن، حساب و علوم برای آمادهسازی دختران و پسران کوچک برای آیندهای بزرگ تکیه کردهاند و نه تنها از شیوههای صحیح آموزش غافل ماندهاند بلکه توجه شایستهای به موضوع آموزش فناوری، مهندسی و مهارتهای نرم ندارند. در حالیکه نوجوانان نظر به شرایط روز دنیا به «مهارتهای نرم» یا «مهارتهای آمادگی شغلی»، فراگیری فن، آشنایی با فناوری و مهندسی نیاز دارند. این مهارتها را اغلب نمیتوان فقط با مطالعه کتاب یا در مدرسه فراگرفت، بلکه باید از شیوههای آموزشی دیگری نیز در این راستا بهره برد.
نوجوانان باید سوال کردن و تفکر برای حل مساله را بیاموزند!
نوجوانان نه تنها طرح سوال بلکه شیوه طرح پرسشهای درست را نیز باید یاد بگیرند. حتی با وجود آنکه کامپیوترها تواناییهای عملیاتی بسیار زیادی دارند، ولیکن بشر همچنان باید به آنها بگوید که چه کار کنند. همانطور که در هر نسلی، مسائل جدیدی وجود دارد که نمیتوان آنها را پیشبینی کرد. آموزش فکر کردن به حل مساله، موضوع مهمی است که اغلب نادیده گرفته میشود. آموزش برنامهنویسی یکی از گزینههای مناسبی است که علاوه بر این مورد، مزایای دیگری شامل آموزش مهارتهای منطقی، آموزش نحوه عملکرد کامپیوتر، نحوه همکاری کردن با دیگران و توانایی خلق کردن و ساختن را به نوجوانان میدهد و البته یک مهارت شغلی بسیار مناسب برای آینده آنها است.
مهارت ارائه مطلب
نکته قابل توجه در این رابطه آن است که ارائه مطلب نه یک استعداد ذاتی که یک مهارت قابل پرورش به شمار میآید و هر چه افراد در سنین پایینتری آن را بیاموزند بهتر خواهد بود. در حال حاضر در اغلب مدارس از کودکان و نوجوانان انتظار میرود علاوه بر ارائه مطلب از ابزارهایی نیز برای اینکار بهره ببرند ولیکن متاسفانه ضعف آموزشهای لازم در این حوزه عمیقا مشهود است.
کنجکاوی و خلاقیت
کودکان و نوجوانان باید کنجکاو باشند و خلاقیت و رویاپردازی آنها باید مورد تشویق قرار بگیرد. آنها باید بازی کنند و مهارتهای گوناگونی که علاقه دارند را بیاموزند. کودکان و نوجوانان نیاز دارند دانش و مهارت لازم برای حوزه فعالیت مورد علاقه خود شامل طراحی و گرافیک، ساخت انیمیشن، ویرایش فیلم، فیلمنامهنویسی، عکاسی و دیگر موارد را بیاموزند. این مهارتها علاوه بر شکوفا کردن خلاقیت، به آنها در داشتن عملکرد مناسبتر در فعالیتهای اصلی و فوق برنامه مدرسه و همچنین آینده شغلی مناسبتر کمک میکند.
پرورش خلاقیت در کودکی و نوجوانی
کودکان و نوجوانان در حال حاضر بومیهای عصر دیجیتال به شمار میآیند، اما این بدین معنا نیست که آنها درک کافی یا دانش مناسبی از دنیای دیجیتال دارند. امروزه، کارفرمایان حتی رسانههای اجتماعی و فعالیتهای آنلاین افراد را نیز پیش از استخدام آنها مورد بررسی قرار میدهند. از این رو، کودکان باید شیوه حضور در شبکههای اجتماعی را یاد گرفته و در عین حال حضور مثبت و مفیدی در آنها داشته باشند. شناخت اینترنت به این قشر در دوری جستن از مجرمان اینترنتی و آسیبهای سایبری نیز کمک شایان توجهی میکند.
وبگردی در کودکان و نوجوانان
یکی از راهکارهای حضور مثبت در اینترنت، داشتن وبلاگ شخصی است، وبلاگی که کودکان و نوجوانان علاوه بر روزمرگیهای خود میتوانند در آن پیرامون مباحث تخصصی نیز مطلب بنویسند. منظور از مباحث تخصصی، چیزهایی فراتر از توان آنها نیست، بلکه شامل آموزشهای درسی، آزمایشات مدرسه، کاردستیها، نقد و بررسی کتابهایی که میخوانند و فیلمهایی که میبینند و حتی زمینههای تخصصی ورزشی و علمی که مستقل از مدرسه دنبال میکنند و موضوعات خلاقانه دیگری میشود که به ذهن آنها میرسد. در این راستا کودکان نیاز به یادگیری چگونگی کار با اینترنت، نرمافزارهای تولید محتوا و حتی چگونگی ساخت وبسایت شخصی (میتوانند از سرویسهای وبلاگ موجود نیز استفاده کنند) نیز دارند.
مهارتهای نگارشی
یادداشت برداری و مدیریت اطلاعات نه تنها به کسب مهارتهای نگارشی کمک میکند، بلکه به کودکان و نوجوانان در ساماندهی برنامههایشان، هدفگذاری و یافتن توانایی ابراز عقیده یاری میرساند.
کودکان و نوجوانان باید با اطلاعات طبقهبندی شده و کار با دادهها آشنا شوند و بتوانند محاسبات و تحلیلهایی را روی آنها انجام دهند.
چگونه آموزش کامپیوتر مهارتهای نرم و فنی بیان شده را فراهم میکند؟
مدارس ابتدایی و متوسطه (دوره اول و دوم) اغلب شلوغ و مملو از فعالیتهای فوق برنامه هستند. در این میان کودکان و نوجوانان تلاش میکنند تا بفهمند به چه چیزهایی علاقه دارند. گنجاندن برنامه یادگیری کامپیوتر برای ایشان در این وهله بسیار خوب است و مزایای متعددی را برای آنها به دنبال خواهد داشت.
بسیاری از والدین با شرایطی مواجه میشوند که کودک یا نوجوان آنها نحوه انجام کار خاصی با گوشی هوشمند یا دستگاه موبایل (تبلت، لپتاپ یا هر گجت قابل حمل دیگری) را از آنها جویا میشود. این نسل از کودکان و نوجوانان با فناوری و اینترنت بزرگ شدهاند و اغلب در کار با این تجهیزات از والدین خود مسلطتر هستند. برای مثال آمارهای دریافت شده طی سالهای گذشته حاکی از آن است که سن میانگینی که یک کودک صاحب گوشی هوشمند میشود ۱۰ سال است.
علاوه بر این، گزارشهای TechCrunch حاکی از آن است که ۶۴٪ از کودکان از طریق لپتاپ یا تبلت خودشان به اینترنت دسترسی دارند. با وجود دستگاههای موبایل، کودکان دارای کامپیوترهایی در اندازه کف دست هستند. جهان کنونی هر چه بیشتر کامپیوتر محور شده و هر روز فناوریهای جدیدی از وسایل نقلیه خودران گرفته تا رباتها در حال تبدیل شدن به واقعیت هستند. به همین دلیل است که آموزش مبانی کامپیوتر به کودکان و نوجوانان به آنها در مسیر زندگی کنونی و آیندهشان کمک میکند.
دانش کامپیوتری به کودکان و نوجوانان در کلاس درس و خارج از آن کمک میکند!
کودکان و نوجوانانی که در دورههای کامپیوتری یا کمپهای برنامهنویسی شرکت میکنند شیوه منطقی پردازش اطلاعات را میآموزند. این مهارتهای محاسباتی بنای خوبی را برای آموزش مهارت به آنها میسازد. کودکان و نوجوانان دارای دانش کامپیوتری گرایش بیشتری به موفقیت در دانشگاه دارند. دانشآموزانی که عملکرد عالی در مدرسه دارند در بهترین دانشگاهها پذیرش میشوند. والدینی که انتظار دارند فرزندانشان در مدرسه عملکرد خوبی داشته باشند و در عین حال خود را برای آینده آماده کنند باید به این نکته توجه کنند که با پیشرفت فناوری، مشاغلی که نیازمند مهارتهای کامپیوتری هستند افزایش مییابد.بنابراین تسلط داشتن به این مهارتها، کودکان و نوجوانان را برای اکتساب جایگاههای شغلی در آینده آماده میکند. نکته قابل توجه آن است که فراگیری مهارتهای کامپیوتری نه فقط برای اشتغال در این حوزه و دیگر زمینههای مرتبط، بلکه برای اغلب مشاغل الزامی است. برای مثال، مشاغلی همچون حسابداری، ارتباط با مشتریان، بایگانی، امور اداری، نویسندگی و دیگر موارد پیش از این با استفاده از کاغذ و قلم و دیگر ابزارها انجام میشدند ولی در جهان امروز فکر به انجام آنها بدون استفاده از کامپیوتر نیز حتی خندهدار و عجیب به نظر میرسد. در واقع در کلیه مشاغل نیاز به تسلط بر کاربری کامپیوتر در سطح خیلی خوب است.
پرورش توانایی حل مساله و تفکر انتقادی
دانش کامپیوتری کودکان و نوجوانان را تشویق به حل مساله میکند. این مهارتها به ویژه با یادگیری برنامهنویسی رشد میکنند. برای مثال، دانشآموزان باید تلاش کنند که بفهمند چه چیزی کار میکند و چه چیزی کار نمیکند و علاوه بر تشریح چرایی آن، راهکاری نیز برای حل مشکلات احتمالی موجود بیابند.
آموزش برنامهنویسی به کودکان و نوجوانان
کودکان و نوجوانان به داشتن تفکر منطقی و تحلیلی تشویق میشوند هنگامی که بحث از یادگیری علوم کامپیوتر میشود، منطق یک موضوع کلیدی است. اگر کودکی در درک توالیها دچار مشکل است در کلاسهای کامپیوتری میآموزد که چگونه از منطق برای قرار دادن مراحل به ترتیب صحیح استفاده کند. همچنین، پس از آنکه کودکان و نوجوانان میبینند که کدهای آنها چگونه کار میکنند میتوانند ماهیت فناوری مورد استفاده خود در طول زندگی روزمره را درک کنند.
خلاقیت را برای آنها به ارمغان میآورد
متاسفانه برخی از افراد علوم کامپیوتر را خسته کننده میدانند. اما این از حقیقت به دور است! کلاسهای کامپیوتر برای کودکان و نوجوانان دربهای خلاقیت را به سوی ایشان میگشاید و قدرت و جادوی فناوری را در دستان آنها قرار میدهد. آنچه واضح است علاقه ایشان به کامپیوتر و دستگاههای هوشمند است و از نمونههای بارز آن میتوان به پذیرش بازیهایی رایانهای گوناگون در سراسر جهان توسط این قشر اشاره کرد.
پرورش خلاقیت با کامپیوتر
کامپیوتر به کودکان و نوجوانان پذیرش خطاهایشان را میآموزد
اگر کودک یا نوجوانی کمالگرا است یا سریع تسلیم میشود، شرکت در یک کلاس کامپیوتری راه جدیدی را به او برای نگاه کردن به خطاهایش نشان میدهد. یادگیری علوم کامپیوتر نیازمند آن است که دانشآموزان اشتباهاتی را انجام داده و از آنها درس بگیرند. این چالشها موجب میشود تا برای حل معماهای پیش رویشان به منظور دریافت پاسخ صحیح سخت تلاش کنند.
ایجاد اعتماد به نفس
یادگیری علوم کامپیوتر راهی برای تقویت عزت نفس کودکان و نوجوانان است. هنگامی که آنها چگونگی حل مساله به طور مستقل را میآموزند، احساس اعتماد به نفس بیشتری میکنند. اعتماد به نفس بیشتر به معنای آن است که ایشان قادر به امتحان چیزهای جدید و ریسک کردن خواهند بود.
یادگیری آنلاین
از «آموزش آنلاین» (Online Learning) به عنوان راهکاری جهت حل معضل کنونی موجود در بحث آموزش یاد شد. اما اکنون در پاسخ به پرسش «راهکار مناسب برای آموختن مهارتهای شغلی در کوکان و نوجوانان چیست؟» نیز از آموزش آنلاین نام برده خواهد شد. شاید کودکان ونوجوانانی از اختلال خواب، اختلال اجتماعی یا شرایطی رنج میبرند که نمیتوانند خود را با زنگ مدرسه تطبیق دهد. اینها تنها برخی از مثالهای موجود پیرامون دانشآموزانی است که در سیستم آموزشی سنتی به دلیل عدم امکان حضور در کلاس یا غیبتهای بیش از حد از تحصیل باز میمانند و یا به دلیل خوابیدن در ساعات کلاسی برچسب میخورند.
تفاوتهای آموزش آنلاین و سنتی از دیدگاه کارشناسان:
«دن لیپس» (Dan Lips)، تحلیلگر ارشد سیاسی، در مقالهای با عنوان «آموزش آنلاین چگونه شکل سنتی آموزش را تغییر داده و به دانشآموزان منفعت میرساند» به بررسی مزایای آموزش آنلاین و دستاوردهایی که برای آینده دارد میپردازد. او تفاوتهای کلیدی آموزش آنلاین با آموزش سنتی را چنین بر میشمارد:
دامنه
برنامههای آنلاین میتوانند جامع و یا مکمل برنامههای اصلی درسی باشند. برخی از برنامههای آنلاین تمام وقت هستند. دانشآموزانی که در برنامههای تمام وقت شرکت میکنند دیگر به مدارس سنتی نمیروند. اما بسیاری از افراد نیز از آموزش آنلاین به عنوان مکمل برنامههای تحصیلی خود و یا برای مهارتآموزی استفاده میکنند. در واقع آموزش آنلاین این فرصت را در اختیار افراد قرار میدهد تا در دورههای مورد نظر خود برای تقویت دروس تدریس شده در مدارس سنتی و فراگیری مهارتهای دیگر بهره ببرند. از سوی دیگر، دانشآموزانی که به دنبال دورههایی هستند که در مدرسه به آنها ارائه نمیشود، میتوانند از دورههای آنلاین موجود بهرهمند شوند.
موقعیت فیزیکی
برخی از برنامههای یادگیری آنلاین این امکان را به دانشآموزان میدهند تا در خانه و در اتاق خودشان به آموزش بپردازند. برخی دیگر از از انواع آموزشهای آنلاین (معمولا نوع تمام وقت آن که جایگزین برنامه اصلی تحصیلی است) در محل فیزیکی همچون مدرسه به وقوع میپیوندند. برخی از مدارس جهان در حال حاضر از «یادگیری ترکیبی» (Blended Learning) استفاده میکنند که یادگیری آنلاین را با آموزش چهره به چهره ترکیب کرده است.
گستردگی دانشآموزان خدمات گیرنده
برنامههای یادگیری آنلاین میتوانند به دانشآموزان از کلیه گروههای سنی با هر پیش زمینهای آموزش بدهند. اغلب برنامههای یادگیری آنلاین بر خدماتدهی به دانشآموزان دبیرستان متمرکز میشوند. بر اساس نظرسنجی انجام شده در میان دانشآموزان مقاطع مختلف که از یادگیری آنلاین بهره میبرند، آنها از جمله دلایل خود برای گزینش این نوع از آموزش را وجود دورههایی که در مدارس سنتی وجود ندارد، برآورده کردن نیازهای گروه خاصی از دانشآموزان، فراهم آوردن جایگزینی پیشرفته برای دورههای سطح دانشگاه و فراهم کردن امکان بازآموزی برای دانشآموزانی که در یک درس ضعیف هستند و یا نمرات نامناسب اکتساب کردهاند بر میشمارند.
لیپس همچنین مزایای آموزش آنلاین را چنین بر میشمارد:
افزایش دسترسی به مدرسین با کیفیت
آموزش آنلاین میتواند یک مشکل اساسی در سیستم آموزشی را هدف بگیرد و آن فقدان دسترسی به معلمان با کیفیت بالا به دلیل محدودیتهای اجتماعی-اقتصادی و جغرافیایی است. یک دانشآموز شانس شرکت در مدرسه با معلمان با کیفیت را به دلیل موقعیت جغرافیایی که در آن زندگی میکند دارد و این موضوع به دلیل ابزارهای مالی که در اختیار والدین او است به وقوع میپیوندد. یادگیری آنلاین میتواند به همه دانشآموزان صرفنظر از محل زندگی آنها دسترسی به بهترین مربیان را بدهد.
دسترسی به مدرسان عالیرتبه
این موضوع همچنین مشکل کمبود معلم را برطرف میکند. در برخی از موضوعات، مانند علوم و ریاضیات، برخی مدارس دارای مشکلاتی در استخدام معلمان ماهر هستند و بنابراین نمیتوانند در مواردی به آموزش کودکان بپردازند. اگرچه، دانشآموزانی که از آموزش آنلاین استفاده میکنند میتوانند از آموزش بهترین معلمان در هر منطقه جغرافیایی بهرهمند شوند.
سفارشیسازی و بهینهسازی عظیم
در شیوه آموزش سنتی معمولا با همه دانشآموزان به صورت استانداردی برخورد میشود. برای مثال، دانشآموزان معمولا به جای دستاوردها یا شیوه فراگیریشان، بر اساس سن خود دستهبندی میشوند. آموزش آنلاین فرصت ارائه آموزشهای سفارشیسازی شده را برای همه دانشآموزان فراهم میآورد. دانشآموزان میتوانند متناسب با سرعت یادگیری و سبک اختصاصی یادگیری خودشان آموزش ببینند. علاوه بر این، امکان دریافت بازخوردهای بهتر فراهم میشود و والدین میتوانند از نزدیک شرایطی که فرزندشان در آن به تحصیل میپردازد را دنبال کنند.
انعطافپذیری بالا
یادگیری آنلاین میتواند برای دانشآموزان انعطافپذیری بیشتری را در زمینه زمان و محل یادگیری فراهم کند. همچنین این امکان را فراهم میکند تا دانش آموزان و خانوادههای آنها به طور موثرتری از زمان خود استفاده کنند. این موضوع در عین حال موجب میشود دانشآموزانی که با چالشهای خاصی مواجه هستند مانند افرادی که باید مکررا محل تحصیل خود را تغییر دهند یا به دلایلی از درسها عقب افتادهاند بدون مشکل به تحصیلات خود ادامه دهند.
انعطافپذیری بیشتر برای معلمها
آموزش آنلاین برای معلمان نیز فرصتهای شغلی جدیدی را فراهم میکند و به آنها آزادی لازم برای داشتن عملکرد کاراتر را میدهد. این موضوع پتانسیل گسترش دامنه استعداد معلمان و بهبود کیفیت کلی معلمان را فراهم میکند.
بهبود بهرهوری و کارایی
یادگیری آنلاین پتانسیل بهبود بهرهوری و کاهش هزینههای آموزش را دارد. «موئه» (Moe) از اساتید دانشگاه استنفورد و «چاب» (Chubb) از اساتید سابق اندیشکده و موسسه پژوهشی Hoover از این موضوع با عنوان «آزادسازی آموزشی» (Liberating Learning) یاد میکنند: «مدارس میتوانند با هزینههای کمتری کار کرده و بیشتر بر فناوری تکیه کنند (که به نسبت ارزانتر است). آنها چنین تخمین زده بودند که مدارس میتوانند هزینههای زیادی از جمله هزینههای کارکنان خود را حذف و در عوض این هزینه را صرف امور دیگری از جمله آموزش مربیان خود و افزایش کارایی و کیفیت آنها کنند».
نوآوری
رشد استفاده از یادگیری آنلاین، مربیان و اپراتورهای یادگیری آنلاین با انگیزههای نوآوری را فراهم میآورد که میتوانند ابزارهای یادگیری جدیدی را که گزینههای یادگیری دانشآموزان را به شیوههای غیر قابل تصویری بهبود میبخشند فراهم میآورند.
