فداکاری در موجودات، شگفتی‌های خلقت

فداکاری در موجودات یکی از شگفتی­‌های خلقت است که تنها به انسان تعلق ندارد و در حیوانات نیز بسیار مشاهده می­شود. در ابتدا باید دانست منظور از فداکاری چیست؟ بسیاری فکر می­کنند مفهوم فداکاری تنها در فدا کردن جان برای دیگران خلاصه می­‌شود، اما اینگونه نیست. وقتی ما بیاموزیم که در بسیاری از مواقع از منفعت و سودی که به ما تعلق دارد بگذریم در واقع نوعی فداکاری کرده‌­ایم و اصولاً این اتفاق زمانی رخ می‌­دهد که طرف مقابل ضعیف­‌تر از ما و نیازمند این کمک باشد.

نمونه‌­هایی از فداکاری در حیوانات

 وقتی به پرندگان نگاه می­‌کنیم می‌­بینیم آنها تغذیه بچه‌­های خود را در اولویتی بالاتر از خود قرار می‌­دهند. همچنین آنها مدت زمان زیادی را صرف آموزش پرواز به کودکان خود می­‌کنند و تمام آموخته­‌های خود را خالصانه در اختیار آنها قرار می­‌دهند.

در حشراتی مانند زنبور نیز شاهد این قبیل فداکاری­‌ها هستیم به طوری که وقتی مهاجمی به کندو نزدیک می‌­شود آنها به او حمله کرده و بعد از نیش زدن مهاجم، نیش آنها در بدن قربانی گیر می­‌کند و سبب مرگ خود زنبور می‌­شود. این عمل در واقع نوعی حفاظت از کندو که حریم شخصی و جامعه زنبورها به حساب می‌­آید، است.

این نوع فداکاری­‌های حیوانات به حفاظت از حیوانات محدود نمی‌­شود. سگ جانور وفاداری است که در بسیاری از خانه‌­های روستایی وجود دارد. آنها تمام مدت از گله محافظت می­‌کنند و در زمانی که احساس کنند جان صاحبشان در خطر است حاضرند سپر بالای او شوند.

فداکاری در موجودات وحشی نیز قابل مشاهده است و بسیاری از حیوانات درنده نیز برای مرزهای خود مبارزه می‌­کنند و در بسیاری از مواقع جان دوستان خود را نجات می­دهند. پس می­‌توان اعتراف کرد که این امر کاملا ذاتی است که خدای مهربان در وجود تمامی موجودات خود قرار داده است تا به شگفتی­‌های طبیعت افزوده باشد.

مقایسه فداکاری انسان با حیوانات

نقطه تمایز مابین انسان­ها و حیوانات در اندیشیدن و تفکر است. شاید ما در حیوانات نمونه­‌هایی از فداکاری را ببینیم اما این فداکاری‌ها از غریزه ریشه می­‌گیرد. در انسان­ها نیز در بسیاری از موارد شاهد فداکاری‌­های غریزی همچون مهر مادر به کودک هستیم. اما آنچه به فداکاری انسان رنگ و بوی دیگر می­‌دهد، ریشه داشتن آن در تفکر و انتخاب است.

بسیاری در هنگام جنگ به میدانهای نبرد رفتند و این تصمیم آنها از روی غریزه نبود بلکه عقل و منطق آنها در این تصمیم گیری دخیل بود. وقتی کسی با عقل تصمیم می­‌گیرد جان و مال خود را فدای دیگران کند تا آنها در آسایش و رفاه بیشتری زندگی کنند، اقدام به درجه بالایی از فداکاری یعنی ایثار کرده است. تاریخ ما پر از افرادی است که از امکانات مالی و جانی خود گذشتند و جان خود را فدای میهن، ملت و آرمان­هایشان کردند. شهادت واژه ای مانوس است که برای این افراد فداکار و از خود گذشته به کار می‌­رود. این انتخاب آزادانه است و استفاده از اندیشه در این انتخابات سبب جدایی رفتارهای انسان‌­ها از سایر موجودات زنده شده است. فداکاری در موجودات ریشه در شگفتی خلقت دارد که جهان را با تمام تمایزها زنده و پویا نگه داشته است. بنابراین ما باید بیاموزیم در بسیاری از مواقع از خودمان برای آرمان‌های بزرگتر بگذریم و این فداکاری به معنای ظلم به خود و یا نادیده گرفتن آرزوها نیست بلکه نقطه رشد بشری برای جهت بخشیدن به یک آرمان است.